شاهنامه فردوسی – زادن سهراب از مادرش تهمينه‏

زادن سهراب از مادرش تهمينه‏

          چو نه ماه بگذشت بر دخت شاه            يكى پورش آمد چو تابنده ماه‏

         تو گفتى گو پيل تن رستمست            و گر سام شيرست و گر نيرمست‏

         چو خندان شد و چهره شاداب كرد            ورا نام تهمينه سهراب كرد

         چو يك ماه شد همچو يك سال بود            برش چون بر رستم زال بود

         چو سه ساله شد زخم چوگان گرفت            بپنجم دل تير و پيكان گرفت‏

         چو ده ساله شد زان زمين كس نبود            كه يارست با او نبرد آزمود

  شاهنامه فردوسی - رفتن فريدون به جنگ ضحاك

         بر مادر آمد بپرسيد ز وى            بدو گفت گستاخ با من بگوى‏

         كه من چون ز همشيرگان برترم            همى باسمان اندر آيد سرم‏

         ز تخم كيم و ز كدامين گهر            چه گويم چو پرسد كسى از پدر

         گر اين پرسش از من بماند نهان            نمانم ترا زنده اندر جهان‏

         بدو گفت مادر كه بشنو سخن            بدين شادمان باش و تندى مكن‏

         تو پور گو پيل تن رستمى            ز دستان سامى و از نيرمى‏

         ازيرا سرت ز آسمان برترست            كه تخم تو زان نامور گوهرست‏

  دیوان حافظ - شکفته شد گل حمرا و گشت بلبل مست

         جهان آفرين تا جهان آفريد            سوارى چو رستم نيامد پديد

         چو سام نريمان بگيتى نبود            سرش را نيارست گردون بسود

         يكى نامه از رستم جنگ جوى            بياورد و بنمود پنهان بدوى‏

         سه ياقوت رخشان بسه مهره زر            از ايران فرستاده بودش پدر

         بدو گفت افراسياب اين سخن            نبايد كه داند ز سر تا ببن‏

         پدر گر شناسد كه تو زين نشان            شدستى سرافراز گردنكشان‏

         چو داند بخواندت نزديك خويش            دل مادرت گردد از درد ريش‏

         چنين گفت سهراب كاندر جهان            كسى اين سخن را ندارد نهان‏

  دیوان حافظ - گفتم ای سلطان خوبان رحم کن بر این غریب

         بزرگان جنگ آور از باستان            ز رستم زنند اين زمان داستان‏

         نبرده نژادى كه چونين بود            نهان كردن از من چه آيين بود

         كنون من ز تركان جنگ آوران            فراز آورم لشكرى بى‏كران‏

         برانگيزم از گاه كاوس را            از ايران ببرّم پى طوس را

         برستم دهم تخت و گرز و كلاه            نشانمش بر گاه كاوس شاه‏

         از ايران بتوران شوم جنگ جوى            ابا شاه روى اندر آرم بروى‏

         بگيرم سر تخت افراسياب            سر نيزه بگذارم از آفتاب‏

         چو رستم پدر باشد و من پسر            نبايد بگيتى كسى تاجور

  دیوان حافظ - شراب و عیش نهان چیست کار بی‌بنیاد

         چو روشن بود روى خورشيد و ماه            ستاره چرا بر فرازد كلاه‏

         ز هر سو سپه شد برو انجمن            كه هم با گهر بود و هم تيغ زن‏

در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید

کی کند سوی دل خسته حافظ نظری
چشم مستش که به هر گوشه خرابی دارد
«حافظ»

فرهنگ معین

واژه مورد نظر خود را جستجو کنید

اسم

( اِ ) [ ع. ] (اِ.)
۱- کلمه‌ای که به وسیله آن چیزی یا کسی را می‌خوانند، نام.
۲- عنوان.
۳- شهرت، آوازه.
۴- در دستور زبان فارسی قسمی از اقسام کلمه که بدان مردم یا جانور یا چیزی را نامند و معین کنند: مرد، زن، خانه، میز، کوه و دشت. ضح - در صرف عربی اسم قسمی از سه قسم کلمه‌است که بر معنایی مستقل دلالت کند و به زمانی خاص باز بسته نباشد.
۵- اسم ذات است مسما به اعتبار صفت و صفت یا با وجود است چون عالم و قدیم و یا با عدم است چون قدوس (تصوف). ج. اسامی، اسماء. ؛~ آلت اسمی است که بر ابزار کار دلالت کند. ؛ ~ اشاره «این» و «آن» هرگاه مسبوق به اسم می‌باشد، اسم اشاره نامیده شود. نخستین برای اشاره به نزدیک و دومین برای اشاره به دور: این خانه، این میز، آن مرد، آن خیابان. ؛ ~ جمع اسم عام چون در صورت مفرد و در معنی جمع باشد: دسته، رمه. ؛~ بی مسمی نامی که معنی آن با چیز یا کسی که برای آن وضع شده‌است مطابق نباشد. ؛~ جنس اسمی است که بر افراد یک جنس دلالت کند و آن نه معرفه‌است نه نکره مانند: درخت، کوه، اسب و چون خواهند نکره شود «ی» بدان افزایند: درختی، کوهی، اسبی. ؛ ~ خاص آن است که بر فردی مخصوص و معین دلالت کند. مق. اسم عام. ؛ ~ ذات اسم چون قایم به ذات باشد و وجودش وابسته به دیگری نباشد آن را اسم ذات نامند. مق. اسم معنی. ؛ ~ زمان اسمی است که دلالت بر زمان کند. ؛ ~ مکان اسمی است که دلالت بر مکان کند. ؛ ~ فاعل اسمی است مشتق از فعل که بر کننده کاری یا دارنده حالتی دلالت کند؛ صفت فاعلی. ؛~ مفعول اسمی است که دلالت می‌کند بر چیزی یا کسی که فعل بر او واقع شده‌است ؛ صفت مفعولی. ؛ ~ مصدر کلمه‌ای است مشتق از فعل که بر معنی مصدر دلالت کند (و آن جز مصدر و ریشه فعل است). ؛ ~ مشتق اسمی که از مصدر یا ریشه‌ای جدا شده باشد مانند اسم فاعل که از امر یا ریشه و اسم مفعول که از مصدر (مرخم) ساخته می‌شود. ؛ ~ معنی اسمی است که وجود مسمی آن به غیرش وابسته باشد. مق. اسم ذات: رنجش، دانش، سفیدی، هوش.

دیدگاهتان را بنویسید