نامه نوشتن زال نزديك سام نمودن چگونگى كار
سپهبد نويسنده را پيش خواند دل آگنده بودش همه بر فشاند
يكى نامه فرمود نزديك سام سراسر نويد و درود و خرام
ز خطّ نخست آفرين گستريد بدان دادگر كو جهان آفريد
ازويست شادى ازويست زور خداوند كيوان و ناهيد و هور
خداوند هست و خداوند نيست همه بندگانيم و ايزد يكيست
ازو باد بر سام نيرم درود خداوند كوپال و شمشير و خود
چماننده ديزه هنگام گرد چراننده كرگس اندر نبرد
فزاينده باد آوردگاه فشاننده خون ز ابر سياه
گراينده تاج و زرّين كمر نشاننده زال بر تخت زر
بمردى هنر در هنر ساخته خرد از هنرها بر افراخته
من او را بسان يكى بندهام بمهرش روان و دل آگندهام
ز مادر بزادم بران سان كه ديد ز گردون بمن بر ستمها رسيد
پدر بود در ناز و خزّ و پرند مرا برده سيمرغ بر كوه هند
نيازم بُد آن كو شكار آورد ابا بچهام در شمار آورد
همى پوست از باد بر من بسوخت زمان تا زمان خاك چشمم بدوخت
همى خواندندى مرا پور سام باو رنگ بر سام و من در كنام
چو يزدان چنين راند اندر بوش بران بود چرخ روان را روش
كس از داد يزدان نيابد گريغ و گر چه بپرّد بر آيد بميغ
سنان گر بدندان بخايد دلير بدرّد ز آواز او چرم شير
گرفتار فرمان يزدان بود و گر چند دندانش سندان بود
يكى كار پيش آمدم دل شكن كه نتوان ستودنش بر انجمن
پدر گر دليرست و نر اژدهاست اگر بشنود راز بنده رواست
من از دخت مهراب گريان شدم چو بر آتش تيز بريان شدم
ستاره شب تيره يار منست من آنم كه دريا كنار منست
برنجى رسيدستم از خويشتن كه بر من بگريد همه انجمن
اگر چه دلم ديد چندين ستم نيارم زدن جز بفرمانت دم
چه فرمايد اكنون جهان پهلوان گشايم ازين رنج و سختى روان
ز پيمان نگردد سپهبد پدر بدين كار دستور باشد مگر
كه من دخت مهراب را جفت خويش كنم راستى را بآيين و كيش
به پيمان چنين رفت پيش گروه چو باز آوريدم ز البرز كوه
كه هيچ آرزو بر دلت نگسلم كنون اندرين است بسته دلم
سوارى بكردار آذرگشسپ ز كابل سوى سام شد بر دو اسپ
بفرمود و گفت ار بماند يكى نبايد ترا دم زدن اندكى
بديگر تو پاى اندر آور برو برين سان همى تاز تا پيش گو
فرستاده در پيش او باد گشت بزير اندرش چرمه پولاد گشت
چو نزديكى گرگساران رسيد يكايك ز دورش سپهبد بديد
همى گشت گرد يكى كوهسار چماننده يوز و رمنده شكار
چنين گفت با غمگساران خويش بدان كار ديده سواران خويش
كه آمد سوارى دمان كابلى چمان چرمه زير او زابلى
فرستاده زال باشد درست از و آگهى جست بايد نخست
ز دستان و ايران و از شهريار همى كرد بايد سخن خواستار
هم اندر زمان پيش او شد سوار بدست اندرون نامه نامدار
فرود آمد و خاك را بوس داد بسى از جهان آفرين كرد ياد
بپرسيد و بستد از و نامه سام فرستاده گفت آنچه بود از پيام
سپهدار بگشاد از نامه بند فرود آمد از تيغ كوه بلند
سخنهاى دستان سراسر بخواند بپژمرد و بر جاى خيره بماند
پسندش نيامد چنان آرزوى دگر گونه بايستش او را بخوى
چنين داد پاسخ كه آمد پديد سخن هر چه از گوهر بد سزيد
چو مرغ ژيان باشد آموزگار چنين كام دل جويد از روزگار
ز نخچير كامد سوى خانه باز بدلش اندر انديشه آمد دراز
همى گفت اگر گويم اين نيست راى مكن داورى سوى دانش گراى
سوى شهرياران سر انجمن شوم خام گفتار و پيمان شكن
و گر گويم آرى و كامت رواست بپرداز دل را بدانچت هواست
ازين مرغ پرورده وان ديوزاد چه گوئى چگونه بر آيد نژاد
سرش گشت از انديشه دل گران بخفت و نياسوده گشت اندران
سخن هر چه بر بنده دشوارتر دلش خسته تر زان و تن زارتر
گشادهتر آن باشد اندر جهان چو فرمان دهد كردگار جهان
